Wojna prewencyjna?

Czasami w historii przywódcy państwowi widzą nadciągającą katastrofę wcześniej niż inni. I zbyt często zostawali z tym sami. Tak było w Polsce. W 1933 roku, po dojściu do władzy Adolfa Hitlera, w Warszawie pojawiła się koncepcja uderzenia wyprzedzającego. Józef Piłsudski miał sondować Francję w sprawie wspólnej interwencji przeciw Niemcom, zanim te złamią traktat wersalski i rozpoczną zbrojenia na pełną skalę.

To nie był romantyczny gest. To była zimna i sluszna kalkulacja. Niemcy były wtedy jeszcze słabe militarnie, ich potencjał nie był porównywalny z tym z 1939 roku. Wehrmacht dopiero się odbudowywał, Luftwaffe formalnie nie istniała. Czas działał na korzyść Berlina, nie Warszawy.Ale też trzeba powiedzieć uczciwie: Hitler miał ogromne poparcie społeczne.Niemieckie społeczeństwo go kochało Entuzjazm wobec nowej władzy był olbrzymi. Dlatego państwo szybko się konsolidowało, aparat przemocy rósł, propaganda działała skutecznie. Uderzenie w 1933 roku nie oznaczałoby spaceru po bezbronnym kraju. To byłaby wojna z narodem zmobilizowanym politycznie i gotowym bronić swojej nowej władzy. Jednak Francja nie chciała wojny. Była wyczerpana traumą I wojny światowej, w której straciła całe pokolenie. Społeczeństwo było głęboko pacyfistyczne, elity polityczne podzielone, gospodarka chwiała się pod ciężarem kryzysu. W Paryżu dominowało przekonanie, że każdą cenę warto zapłacić, byle uniknąć kolejnego wielkiego konfliktu na własnym terytorium.

Dlatego po raz kolejny postawiono na przeczekanie i dyplomację. Wierzono, że Hitlera da się kontrolować, wciągnąć w system zależności, oswoić. Wiemy jak się to skończyło. Kilka lat później w 1940 roku Francja została podbita przez Niemcy. Władzę objął rząd Philippe Pétain, który w ramach tzw. Państwa Vichy współpracował z III Rzeszą. To już nie był sojusz z Hitlerem z wyboru ideowego całego narodu, ale efekt klęski, strachu i politycznego załamania państwa.